اختلال شب ادراری در کودکان

۲۸ فروردین ۱۳۹۷ | ۲۲:۵۰ کد : ۳۷ کودک و نوجوان ناسازگاری های روان شناختی
تعداد بازدید:۲۹۲۲
اختلال شب ادراری در کودکان

اکثر کودکان کنترل ادراری روزانه و شبانه منظمی را در سنین 4 – 3 سالگی کسب می کنند، بنابراین بهترین سن جهت مطرح نمودن تشخیص شب ادراری سن 5 سالگی است(1).       

تشخیص شب ادراری زمانی مطرح می شود که کودک حد اقل 2 بار در هفته برای 3 ماه متوالی لباس یا رختخواب خود را خیس نماید و یا این که خیس کردن رختخواب به شکل یک نگرانی و ناراحتی ای که به لحاظ کلینیکی با اهمیت است در حیطه زندگی طفل جلوه نماید(1).                                                                                                                                                                                                                      

شیوع شب ادراری در کودکان 5 ساله در حدود 10 درصد، در کودکان 8 ساله حدود 4 درصد و در افراد 14 ساله در حدود 1 درصد می باشد. این اختلال در جوامع مختلف بر حسب نژاد و فرهنگ متفاوت است(1). لازم به ذکر است که 40 تا 50 درصد شب ادراری در کودکان جنبه ارثی دارد(2).

در تعدادی از پژوهش ها شیوع شب ادراری در پسران حدودا دو برابر دختران گزارش شده است؛ و این می تواند به دلیل تاخیر طبیعی رشد و تکامل پسران نسبت به دختران در طی دوره کودکی باشد( نویسنده).                                       

شب ادراری به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می شود؛ در حالت اولیه، کودک طی دوران رشد خود، هیچ زمانی کنترلی بر ادرار خود نداشته ولی در حالت ثانویه کودکی که بر تخلیه مثانه خود کنترل پیدا کرده ممکن است به صورت تدریجی و یا به طور ناگهانی کنترل خود را از دست داده باشد(نویسنده).  

در مطالعه ای که در یزد (1385) صورت گرفت مشخص شد که شب ادراری با جنسیت و همچنین خرخر شبانه کودک ارتباط دارد(1). در مطالعه ای دیگر در همین شهر(1387) مشخص شد که سابقه مثبت خانوادگی و همچنین سوابق مثبت عفونت ادراری، افسردگی و اضطراب جدایی، تعداد اعضای خانواده و سطح تحصیلات والدین نیز با شب ادراری در کودکان ارتباط دارد(1).

بطور کلی شب ادراری در کودکان جزو اختلالات شایعی است که عوامل مختلف جسمی، روانی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و تغذیه ای در بروز آن نقش دارند(1). از جمله دلایل جسمی برای بروز شب ادراری می توان به کم حجم بودن مثانه، بیش فعالی، صرع، اختلالات سیستم عصبی – عضلانی مربوط به دستگاه دفع ادرار را نام برد . مسایل روان شناختی از قبیل استرس، اضطراب، سرزنش، تحقیر  و ترس  نیز می توانند باعث شب ادراری شوند(2). بر اساس گفته متخصصان اورولوژِی 90 درصد شب ادراری ها خوش خیم بوده و نگران کننده نیستند(همان).    

شب ادراری می تواند خانواده ها را با تنش روحی جدی رو به رو کند و مایه ناراحتی عمده کودکان و نوجوانان شود(1). از اثرات شب ادراری بر کودک می توان به کاهش اعتماد به نفس، شرم و خجالت، تضعیف عملکرد مدرسه و انزوای اجتماعی اشاره کرد(3). تاثیر شب ادراری کودک بر والدین  هم اغلب خود را به صورت احساس نگرانی آمیخته با عصبانیت و آزردگی نشان می دهد. شاید والدین این طور فکر کنند که بی اختیاری ادرار کودک ناشی از تنبلی کودک بوده و یا به عمد صورت گرفته است(1)؛ از این رو  والدین ممکن است از دست کودک عصبانی شده وی را تنبیه، طرد و یا تحقیر نمایند. این رفتار والدین می تواند کودک را ناراحت و آشفته نماید و در نتیجه باعث شدت مساله گردد(همان). از دیگر اثرات شب ادراری  می توان  تحمیل هزینه های مرتبط با شست و شوی ملحفه و لباس ها بر اقتصاد خانواده را نام برد؛  بنابراین تشخیص و درمان به موقع شب ادراری حایز اهمیت است(3).                                                                                                                                                                                                                                                       

برای کنترل شب ادراری لازم است علت و یا علل ریشه ای اختلال شناسایی و مرتفع گردد. ارزیابی های پزشکی در اولویت بوده؛ چنانچه در این خصوص مشکل خاصی وجود نداشته باشد بایستی عوامل روان شناختی مد نظر قرار گیرد و با کمک والدین عوامل استرس، اضطراب و یا ترس کودک مورد شناسایی و چاره جویی واقع شود. از جمله درمان های غیر دارویی کنترل کننده شب ادراری می توان  رفتاردرمانی را نام برد که در پاره ای تحقیقات تاثیر آن بر  کنترل اختلال یاد شده به اثبات رسیده است(نویسنده).

منابع

  • مجله افق دانش، تابستان 91، ص 38
  • روزنامه عصر مردم، 20 دی 96، ص 10
  • مجله بالینی پرستاری و مامایی، پاییز 96، ص 45 

نظر شما :