اختلالات خلقی

افسردگی در نوجوانان

۰۸ آبان ۱۳۹۷ | ۰۹:۲۸ کد : ۸۰ کودک و نوجوان
تعداد بازدید:۱۳۷
ورود به دوره نوجوانی با تحولات بسیار عمیقی از نظر زیستی- روانی و اجتماعی همراه است که موجب بهم خوردن تعادل و توازن جسمانی و روانی آنان شده و به عنوان دوران بحران، طوفان، استرس، دوره زایش دوباره و هویت طلبی یاد شده است (کردی، محمدی ریزی، شاکری و همکاران، ۱۳۹۳) (۲). دوره نوجوانی حساسترین، بحرانی ترین و مهم ترین دوره رشد هر انسانی میباشد و در این دوره است که معمولاً بیشترین مشکلات رفتاری برای نوجوانان به وجود می آید (انیسی، سلیمی، میرزمانی و همکاران، ۱۳۸۶ )(همان).
افسردگی در نوجوانان

دوره نوجوانی با نشانه هایی چون کاهش اتکا به والدین، افزایش تعامل با همسالان و معلمان، تمایل زیاد به ابراز خود و افزایش استقلال رفتاری و خودپیروی روانشناختی مشخص میشود (1).  ورود به دوره نوجوانی با تحولات بسیار عمیقی از نظر زیستی- روانی و اجتماعی همراه است که موجب بهم خوردن تعادل و توازن جسمانی و روانی آنان شده و به عنوان دوران بحران، طوفان، استرس، دوره زایش دوباره و هویت طلبی یاد شده است )کردی، محمدی ریزی، شاکری و همکاران، (1393(2). دوره نوجوانی حساسترین، بحرانی ترین و مهم ترین دوره رشد هر انسانی میباشد و در این دوره است که معمولاً بیشترین مشکلات رفتاری برای نوجوانان به وجود می آید )انیسی، سلیمی، میرزمانی و همکاران، 1386 )(همان). در این دوره انتقالی، نوجوانان به دلیل تغییرات سریع فیزیکی، روانشناختی و اجتماعی به طور زیادی مستعد اضطراب و افسردگی هستند(هین، کوکا و هاگر،  2015؛ عباسپور و همکاران ، 1394)(1). اضطراب و افسردگی از جمله اختلالاتی هستند که در دوره ی نوجوانی رشد چشمگیری پیدا میکند، اضطراب و افسردگی به خودی خود مرضی اند و نمیتوانند هیچ شکل بهنجاری داشته باشند(2). افسردگی افت فراگیرخلق است که همراه با احساس غمگینی و عدم توانایی تجربه لذت  می باشد. افسردگی واکنش فرد در برابر فشارهای زندگی است و یک اختلال روانی است که بر فکر احساس، رفتار و عملکرد جسمانی فرد تأثیر می گذارد (3). افسردگی انواع مختلفی دارد که عبارتند از 1- اختلال افسردگی اساسی 2- اختلال افسرده خویی  3 - اختلال افسردگی که به گونه دیگر مشخص نشده است (همان) .

علایم افسردگی در نوجوانان

مهمترین علائم افسردگی نوجوانان شامل:  کندی روانی حرکتی، احساس بی ارزشی، بدبینی به آینده، سوء مصرف مواد، عملکرد تحصیلی پایین، فرار ازمدرسه و خانه و خودکشی می باشد (3). در نوجوانان علائم برجسته افسردگی ممکن است به صورت اخم و ترشرویی یا منفی گرایی، گوشه گیری، شکایت از درک نشدن و مورد تحسین واقع نشدن، عملکرد تحصیلی ضعیف، مصرف مواد مخدر، رفتارهای ضد اجتماعی، بی مبالاتی جنسی، مدرسه گریزی، فرار از خانه، سوء مصرف داروها و خودکشی مشخص شود (آقایی و همکاران،1385) (4). بسیاری از موارد افسردگی نوجوانان ممکن است ناشناخته و بدون تشخیص باقی مانده، تحت درمان مناسب قرار نگیرد (همان).

شیوع افسردگی در نوجوانان

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی حدود 12 درصد از جمعیت کشورهای جهان به درجاتی از افسردگی مبتلا هستند.  درکشور ایران افسردگی 35 تا 45 درصد بیماری های روانی را به خود اختصاص داده است (3). افسردگی به قدری شایع است که درهر مقطعی از زمان 15 تا 20 درصد بزرگسالان در سطح قابل توجهی از نشانه های آن رنج می برند (همان) . افسردگی از لحاظ سنگینی بار هزینه در میان 15 بیماری رده اول، چهارمین رتبه را درسال 1990  به خود اختصاص داده، لیکن از آنجا که تعداد مبتلایان به این بیماری رو به افزایش است چنین برآورد می شود که در سال 2020 در مرتبه دوم قرار گیرد(5). به طور کلی میزان افسردگی در تمام طول عمر  25 درصد بوده و این میزان در جوانان رو به افزایش است و چنان گسترش وسیعی دارد که در میان اختلالات روانی از آن به عنوان سرماخوردگی روانی یاد می شود(همان). شیوع افسردگی در نوجوانان بسیار بالا است، کلارک و همکارانش در تحقیقات خود نشان دادند که حدود 20 درصد از نوجوانان 13 تا 19 ساله تا قبل از 18 سالگی یک بار به افسردگی مبتلا شده اند (3). طبق تحقیقات صورت گرفته حدود 20  درصد دانش آموزان ایرانی افسرده هستند و طبق تحقیقی که ضرغام در سال 1375 در اصفهان انجام داد در گروه سنی 17-13 سال، 78 درصد دختران و 57 درصد پسران افسردگی خفیف تا بسیار شدید داشتند(5).

برخی عوامل تاثیرگذار بر افسردگی نوجوانان

عوامل متعددی درایجاد افسردگی نوجوانان نقش دارند که این عوامل شامل  : عوامل زیست شناختی، عوامل ژنتیکی و عوامل روانی اجتماعی است (3). از مهم ترین عوامل روانی – اجتماعی تاثیر گذار بر افسردگی نوجوانان میتوان به سبک فرزند پروری والدین ، نحوه ارتباطات اعضای خانواده به ویژه والدین با یکدیگر و با نوجوان، همچنین میزان رضایتمندی زناشویی والدین اشاره نمود (نویسنده).  نتایج حاصل از پژوهش قره گزلو و عطا دخت (1397) نشان داد که بین سبک فرزندپروری استبدادی مادران و افسردگی، اضطراب واسترس نوجوانان پسر رابطه مثبت معناداری وجود دارد یعنی هرچه سبک فرزند پروری مادران به سمت سبک فرزندپروری استبدادی می رود افسردگی، اضطراب و استرس فرزندان پسر آنها به مراتب بیشتر خواهد شد و بین سبکهای فرزند پروری قاطع افسردگی، اضطراب و استرس رابطه منفی معناداری وجود دارد یعنی هرچه سبک فرزندپروری مادران به سمت قاطع پیش رود افسردگی، اضطراب و استرس در فرزندان پسر به کمترین سطح خود خواهد رسید(6). استفاده از سبک فرزندپروری استبدادی میتواند آثار سوئی را بر فرزندان به ویژه در سنین نوجوانی و دوران تحصیل بر جا گذارد و سبب شکل گیری افسردگی، اضطراب و استرس در آنها گردد(همان).  نتایج تحقیق احدی در سال ( 1381 ) نیز نشان داد که  رضایت مندی زناشویی با مشکلات عاطفی رفتاری کودکان ارتباط معنی دار دارد (3). یکی از عوامل اجتماعی مرتبط با افسردگی خانواده می باشد، تعاملات افراد خانواده به خصوص زوجین تأثیرمهمی بر افسردگی فرزندان خانواده دارد(همان) . نتایج پژوهش های گوناگون مشخص کرده است که اختلافات زناشویی ارتباط مستقیمی با مشکلات روانی کودکان دارد از هم پاشیدن کانون گرم خانواده، طلاق و جدایی به عنوان یک پدیده ناخوشایند می تواند موجب افسردگی قابل توجه در کودکان شود. جرمی می نویسد نوع مشکلات عاطفی نوجوانان با تجربه عاطفی آنان از کشمکش های زناشویی والدین رابطه دارد. کشمکش مداوم بین همسران منبعی برای ایجاد مشکلات روانی نوجوانان به خصوص افسردگی نیز نشان آنان است. نتایج تحقیق ونکنشتان نشان داد که بین میزان افسردگی نوجوانان مورد پژوهش و میزان رضایت زناشویی والدین آنان ارتباط معنی دار وجود دارد (همان).یعنی هر چه میزان نارضایتی در والدین نوجوان بالاتر باشد شدت افسردگی در نوجوان بالاتر خواهد بود.

نتایج عدم درمان به موقع افسردگی نوجوانان

شواهد نشان می دهد که بسیاری از کودکان و نوجوانانی که دچار اختلالات اضطرابی و افسردگی هستند، درمان های معتبر و متناسب را دریافت نمی کنند (مریکانگاز، هی، برستاین، سوانسون، آونولی و همکاران، 2010 )(1). اگر اختلالاتی مثل افسردگی تشخیص داده نشوند و مورد درمان قرار نگیرند، میتوانند تاثیرات حاد و مزمنی در بزرگسالی ایجاد کنند(همان). افسردگی نوجوانان سبب افت تحصیلی، مشکلات جسمی و اجتماعی شده و در آینده آنها تأثیر مخربی دارد(3). نوجوانان مبتلا به افسردگی خطر بالایی برای سوء استفاده دارویی، مشکلات تحصیلی، مشکلات جسمی، مشکلات رفتاری و اقدام به خودکشی دارند(همان). ابتلا به افسردگی می تواند موجب خودکشی، اعتیاد، کاهش اعتماد به نفس و نتایج حاصل از آن، افت تحصیلی و در مجموع اختلال در عملکردهای شغلی، خانوادگی و اجتماعی شود(5). افسردگی میتواند عامل پیشرونده ای برای سایر اختلالات دیگر مانند سوء مصرف مواد و اعتماد به خود پایین ( لی، مونز، ایپن، 2003 ؛ همان) و اختلالات مرتبط با خطر خودکشی باشد( استودارد ،2012 به نقل از مارتینسن،  اونیل ، کندال و همکاران2016 ؛ همان)(1). پژوهش ها نشان داده اند که افسردگی با بسیاری از مشکلات همبود شامل مشکلات اجتماعی (پین، 1998) ، حاملگی در نوجوانی (هال، کوهن، گارلی، برو وما، 2015(، وقایع منفی زندگی، سوء مصرف مواد (باگر، اورباخ، پچتل، بوش، گرینفیلد و همکاران،2014)، اختلالات یادگیری و اختلالات خوردن، دیابت )یو، ژانگ، لو و فانگ  2012 ) و اسکیزوفرنی رابطه دارد (سامسون و وانگ ، 2015 ؛ به نقل از چرخنده و همکاران، 2016  ؛ عباسپور و همکاران)(همان). افکار و اقدامات خودکشی غالبا با اختلال افسردگی ارتباط دارند(3).

پیشگیری از افسردگی در نوجوانان

جهت پیشگیری از افسردگی در نوجوانان باید عوامل مستعد کننده آن ، مانند محیط های پر از استرس و کشمکش را از بین  برد  و محیط مناسبی برای رشد سالم نوجوانان ایجاد کرد (3)

درمان افسردگی نوجوانان

رهنمودهای درمانی توصیه میکنند که در کار با نوجوانانی که دچار اختلالات اضطرابی و افسردگی هستند، ارجح ترین درمان ها، مداخلات روان شناختی هستند (کانلی و برنشتاین، 2007 ). دو نوع شیوه درمان فردی برای نوجوانان افسرده که بیشترین شواهد پژوهشی تاییده شده را به خود اختصاص داده اند عبارتند از: رواندرمانی بین فردی و درمان شناختی – رفتاری (CBT ((1).

منابع

  1. مجله روانشناسی خانواده، دوره 2، شماره 2 ، 1394، ص 68.
  2. رویش روان شناسی، سال هفتم، شماره  6، شماره پیاپی 27 ، شهریورماه 1397، ص 102.
  3. فصلنامه اصول بهداشت روانی، سال هشتم، بهار و تابستان 1385 ، شماره بیست ونهم و سی ام، ص 44-43.
  4. مجله علمی - پژوهشی پژوهش های علوم شناختی و رفتاری، سال سوم، شماره دوم، پیاپی  ( 5)، پاییز و زمستان 1392، ص 18.
  5. فصلنامه دانشکده پرستاری مامایی و پیراپزشکی رفسنجان، سال پنجم، شماره اول و دوم، پاییز و زمستان1389.
  6. مجله رویش روان شناسی، سال هفتم، شماره  6، شماره پیاپی 27 ، شهریورماه 1397، ص 113-110.

نظر شما :